60 Saniyede Özet!
Kapsam: İlaç firmaları, ithalatçılar, depolar, eczaneler ve mali müşavirler. Beşeri tıbbi ürünlerin fiyatlandırma esasları.
Kritik Tarih: 11/3/2026 tarihli ve 11031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın uygulama esaslarını belirler.
Yapılması Gereken: Firmaların fiyatlandırma stratejilerini, kaynak ülke fiyat araştırmalarını ve maliyet kartlarını yeni tebliğe göre güncellemesi.
Önemli Detay: Avro kuru değişimlerine göre otomatik fiyat güncellemeleri. Piyasada bulunmayan SGK listesindeki ürünler için re'sen fiyatlandırma riski. Fiyat korumalı ürünler için özel durumlar.
Beşeri Tıbbi Ürün Fiyatlandırmasında Yeni Dönem: Mali Müşavirler ve İlaç Sektörü İçin Güncel Rehber
Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan "Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ", 11/3/2026 tarihli ve 11031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan fiyatlandırma esaslarının uygulama detaylarını netleştirmektedir. Bu tebliğ, Türkiye ilaç pazarında faaliyet gösteren tüm firmalar, ithalatçılar, depolar, eczaneler ve onlara danışmanlık hizmeti veren mali müşavirler için kritik öneme sahiptir.
Tebliğin Amacı ve Temel Kavramlar
Tebliğ, ilaç fiyatlarının belirlenmesinde şeffaflık ve öngörülebilirlik sağlamayı hedeflerken, sektördeki paydaşların uyması gereken kuralları belirlemektedir. Tebliğde yer alan bazı önemli kavramlar şunlardır:
Gerçek Kaynak Fiyat: Ürünün kaynak ülkelerdeki KDV ve iskonto hariç resmi fabrika çıkış fiyatıdır. Avro cinsinden ifade edilir.
Dönemsel/Güncel Avro Değeri: İlaç fiyatlarının belirlenmesinde kullanılan, TCMB tarafından açıklanan veya geçmiş yıl ortalamasına göre belirlenen Avro kurudur. Bu değerlerdeki değişimler, fiyatları otomatik olarak günceller.
Fiyat Korumalı Ürün: Dünyada ilk defa 1/1/2000 tarihinden önce pazara çıkan etkin maddeyi içeren ürünler bu kapsamda değerlendirilir ve farklı fiyatlama esaslarına tabi olabilir.
Maliyet Kartı: Ürünün firma satış fiyatının belirlenmesinde esas alınan maliyet ve giderleri gösteren, yeminli mali müşavir onaylı belgedir.
Kaynak Ülkeler ve Fiyat Belirleme Esasları
Beşeri tıbbi ürünlerin fiyatlandırmasında referans alınan kaynak ülkeler; Fransa, İspanya, İtalya, Portekiz ve Yunanistan'dır. Ayrıca, ürünün seri serbest bırakma ve ithal edildiği ülkeler de kaynak ülke olarak dikkate alınabilir. Fiyat tespitinde ulusal ve uluslararası veri tabanları kullanılır ve Bakanlık, beyan edilen fiyatları kontrol etme yetkisine sahiptir.
Önemli bir husus, gerçek kaynak fiyatın Avro cinsinden belirlenmesi ve Avro kurundaki değişikliklerin (dönemsel ve güncel) fiyat listesindeki tüm ürünlerin fiyatlarını otomatik olarak güncellemesidir. Bu durum, kur riskini yönetmek adına firmaların finansal planlamalarını sürekli gözden geçirmesini gerektirir.
İthal ve İmal Ürünler İçin Fiyatlandırma Yöntemleri
Tebliğ, ithal ve imal referans ürünler ile ithal eşdeğer ürünler için farklı fiyat belirleme hiyerarşileri öngörmektedir. Genel olarak, belirlenen kaynak ülkelerdeki en düşük fabrika çıkış fiyatı esas alınır. Eğer bu fiyatlar tespit edilemezse, AB ülkeleri veya Bakanlıkça belirlenen diğer ülkelerdeki fiyatlar devreye girer. İmal referans ürünler için bu yollarla fiyat belirlenemezse, maliyet kartı esas alınır.
İthal eşdeğer ürünlerde ise hem referans ürünün hem de eşdeğer ürünün kendi kaynak fiyatları ayrı ayrı araştırılır ve belirli oranlarda (%60, %80 veya %100) kıyaslanarak düşük olan fiyat esas alınır. Bu karmaşık yapı, firmaların kapsamlı bir fiyat araştırması ve analizi yapmasını zorunlu kılmaktadır.
Mali Müşavirler ve İşletmeler İçin Kritik Notlar
SGK Listesi ve Piyasada Bulunurluk: Sosyal Güvenlik Kurumu'nun Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi'nde yer alan bir ürünün piyasada bulunmaması durumunda, firma 3 ay içinde ürünü geri ödemeli olarak fiyatlandırmak veya piyasaya sürmek zorundadır. Aksi takdirde, ürün re'sen geri ödemeli olarak fiyatlandırılabilir. Bu durum, stok yönetimi ve üretim planlaması açısından büyük önem taşır.
Maliyet Kartları: Maliyet kartlarının doğru ve eksiksiz hazırlanması, firma satış fiyatının belirlenmesinde temel teşkil eder. Maliyet kartı bedeli, toplam maliyetin %15 fazlası olarak belirlenir. Yeminli mali müşavir onayı bu süreçte elzemdir.
Otomatik Fiyat Güncellemeleri: Avro kurundaki dönemsel ve güncel değişiklikler, başvuruya gerek kalmaksızın fiyatları ve maliyet kartı bedellerini güncelleyecektir. Bu, sürekli takip gerektiren dinamik bir süreçtir.
Fiyat Korumalı Ürünler: Belirlenen kriterlere uyan fiyat korumalı ürünler için özel fiyatlandırma esasları geçerlidir. Kombinasyon ürünlerdeki etkin madde durumları da bu kapsamda dikkatle incelenmelidir.
Yeni Tebliğ, beşeri tıbbi ürünlerin fiyatlandırma süreçlerine şeffaflık ve standart getirmeyi amaçlarken, sektördeki tüm paydaşlar için detaylı bir uyum süreci gerektirmektedir. Mali müşavirlerin, bu karmaşık yapıyı doğru analiz ederek müvekkillerine doğru danışmanlığı sağlaması, olası riskleri minimize etme ve uyum süreçlerini başarıyla tamamlama açısından hayati öneme sahiptir.